20247   1224
تاریخ انتشار: 1395/02/20 22:03
رستم قاسمی وزیر سابق نفت در گفت و گو با مجله رمز عبور به موضوعات اقتصاد مقاومتی٬ فروش نفت٬ دیدار با بشار اسد و ... پرداخت که بخش های مهم آن در ادامه می آید

رستم قاسمی وزیر سابق نفت در گفت و گو با مجله رمز عبور به موضوعات اقتصاد مقاومتی٬ فروش نفت٬ دیدار با بشار اسد و ... پرداخت که بخش های مهم آن در ادامه می آیدك

*در تفسیرهایی که از اقتصاد مقاومتی داریم، در سیاست‌های کلی تقریباً روشن است، اما بعضی از اقتصاد مقاومتی، تفسیرهای متفاوتی می‌کنند. به نظر من اگر با اقتصاد مقاومتی با تفاسیر متفاوت برخورد کنیم و همین کارهای جاری را جزو اقتصاد مقاومتی بدانیم، چنانچه قرار است پروژه‌ای را کلنگ بزنیم، پروژه‌ای را تمام کنیم و بگوییم در راستای اقتصاد مقاومتی کار کرده‌ایم، اقتصاد مقاومتی هم مثل خیلی از طرح‌های دیگر که در حد لفاظی میماند و بعد بایگانی خواهدشد، خدای ناکرده سرنوشت اقتصاد مقاومتی هم همین می‌شود. هر کسی می‌آید و می‌گوید من در راستای اقتصاد مقاومتی فلان و بهمان کار را کردم و مصرف لامپ‌های اداره را محدود کردم. اگر بخواهیم با روال فعلی به این موضوع نگاه کنیم و پیش رویم ، حتماً در اقتصاد مقاومتی هم اقدام و عملی نخواهیم دید و بنابراین باید مسیرحرکت اصلاح شود.
 
*در اوایل دولت یازدهم به صورت کتبی پیشنهادی را برای آقای روحانی نوشتم و با توجه به آن مقطع که غیر از تحریم نفت، تحریم‌های دیگر هم در اوج بودند، پیشنهاد دادم که یک قرارگاه اقتصادی مقابله با تحریم شکل بدهند و حتی اعضایش را هم پیشنهاد دادم که کدام‌یک از وزارتخانه‌ها باشند. ایشان هم برای آقای جهانگیری پاراف کرده بودند، ولی به هر حال شکل نگرفت.

*امروز هم کسی منکر زحمات دوستان در دولت نیست، ولی این حرف درستی است که خروجی کار دولت،‌ باید فعال کردن کارخانه‌ها و تولید باشد، نه افزایش روزانه تعطیلی کارگاه‌ها و کارخانه‌ها. اگر دولت امسال اقدام عملی نکند، اگر سال‌های گذشته سال‌ گذشته سال تعدیل کارخانجات بود، امسال سال تعطیل است.
 

*آنچه که من توانسته‌ام در IPC به دست بیاورم و مطالعه کرده‌ام و قضاوت هایی که تا کنون انجام شده بر اسال آن مقدار از اطلاعاتی است که توسط نهادهای ذیربط منتشر شده یا در اختیار قرار گرفته است . اصلاً مدل قراردادی جامعی تا اکنون از وزارت نفت بیرون نیامده است که بشود در باره آن اظهارنظر دقیق کرد، اما آنچه که امروز مطالعه و به بعضی از دوستان در وزارت نفت هم عرض کردم، در شرایط فعلی کشور این قرارداد به نفع صنعت نفت کشور نیست.

*اینکه خودمان را اسیر یک قرارداد طولانی خارجی کنیم، صنعت نفت کشورمان را آسیب‌پذیر می‌کند. ما این‌جور قراردادها را در گذشته و حتی از زمان مصدق به بعد هم نداشته‌ایم. آنچه که الان منتشر شده است نشان می‌دهد این قراردادها اشکالاتی جدی دارد. خیلی‌ها هم اظهارنظر و اشکالات آنها را بیان کرده‌اند. البته آنچه که من شنیده‌ام دوستان وزارت نفت دارند آن را اصلاح می‌کنند و گفته‌اند یک‌سری نقدهایی وجود دارد و آنها را اصلاح می‌کنیم.
 
*ما برای صنعت نفت کشور پول لازم داریم و این واقعیتی است و باید از منابع خارجی استفاده کنیم، اما باید روش‌های استفاده از منابع خارجی را در قراردادهای بهینه‌تر و روش‌های بهتری اعمال کنیم و خودمان را گرفتار قراردادهای طولانی، آن هم با اختیاراتی که به طرف خارجی می‌دهیم، نکنیم. البته در همه اینها باید دقت نظر و حساسیت برای رعایت منافع ملی اصل باشد .امیدوارم این را دوستان وزارت نفت مد نظر قرار بدهند و اصلاح کنند.
 

* موضوع کارشناسی همیشه می‌تواند بحث‌برانگیز باشد و دوستان می‌توانند نظرات متفاوتی داشته باشند. در مورد قراردادهای نفتی در دورانی که خود من در وزارت بودم تیمی را تعیین کرده بودم که قراردادهای نفتی را بازنگری کنند. اعضایش هم معلوم هستند، چون ما قراردادهای EPC ، EPCF و قراردادهای بیع متقابل با ورژن‌های مختلفی داشتیم. گفتیم بازنگری کنیم و نقص‌هایی را که در قراردادهای مختلف داشتیم، بررسی کنیم که تیمی داشت روی آن کار می‌کرد. اطلاعاتم دقیق نیست و نمی‌دانم آیا گروهی به دنبال منافعی در شکل گیری این نوع قراردادها هستند یا نه، نمی‌دانم و اطلاعی از این موضوع ندارم، ولی در اینکه قرارداد نفتی نیاز به بازنگری دارد تردیدی نیست و اصولاً هر قراردادی بعد از مدتی نیاز به بازنگری دارد. اینکه به چه نتیجه‌ای برسیم خیلی مهم است.

*معایب قراردادهای قبلی را باید مد نظر داشته باشیم و حسن‌هایش را در قراردادهای جدید بیاوریم و معایب‌شان را تبدیل به حسن کنیم. این واقعیتی است که ممکن است وجود هم داشته باشد. درست است در دوران تحریم برای سرمایه‌گذاری خارجی‌ها با مشکلاتی روبه‌رو شدیم، ولی با روش بیع متقابل چندین مورد آمدند و در پارس جنوبی سرمایه‌گذاری کردند و هنوز هستند و در بعضی جاها مثل دارخوین آمدند و بر همین اساس سرمایه‌گذاری کردند.

*خیلی هم گفته نشده است که قراردادهای گذشته شما جذاب نبوده‌اند. اتفاقاً با توجه به شرایطی که امروز در دنیا وجود دارند، همان قراردادهای بیع متقابل ما می‌توانند جذاب باشند و فکر نمی‌کنم به خاطر عدم جذابیت قراردادهای قبلی باید تن به قراردادهایی بدهیم که برای صنعت کشور با مشکلاتی مواجه شویم، ولی این قراردادها می‌توانند مورد بازنگری قرار بگیرند. اگر دوستان اشکالات همین قراردادها را برطرف کنند، می‌تواند برای کشور مفید باشد.

*در آن دو سال بنده توفیق داشتم و در خدمت صنعت نفت کشور بودم. فشار غربی‌ها، به‌خصوص امریکایی‌ها برای اینکه بتوانند صدور نفت ایران را به صفر برسانند خیلی زیاد بود. یعنی به نظر من اینها لشکرهایی را آموزش داده بودند که به کشورهای متعدد بروند و مانع فروش نفت ایران شوند و اطلاعات جمع کنند. در مقطعی هم فروش ما خیلی کاهش پیدا کرد، چون ما تجربه کار در دوران تحریم نداشتیم، اما خیلی طول نکشید که بعد از چند ماه آن مقدار کاهش به دو برابر افزایش یافت.

*این نشان می‌دهد ما در مقطعی کاهش خیلی شدید هم داشتیم، ولی با روش‌هایی صادرات‌مان را دو برابر کردیم. در اواخر سال 1391 صادرات‌ما داشت به‌‌تدریج افزایش پیدا می‌کرد، برای اینکه روش‌هایی را پیدا کرده بودیم و افزایش صادرات داشتیم. گفته خود آقای رئیس‌جمهور را نقل می‌کنم که در یک گزارش تلویزیونی فرمودند در سال 1390 دولت قبل 119 میلیارد دلار نفت فروخت و پول آن را آورد و مصرف کرد. 119 میلیارد دلار فروش نفت در بدترین دوران تحریم کار ساده‌ای نبود. کار بی‌ارزشی بود یا باید از آن به عنوان یک عملکرد خوب یاد کرد؟ 119 میلیارد دلار نفت را به هر بشکه نفت 110 دلار تقسیم کنید ببینید چقدر می‌شود. بعد هم آوردن پول آن به کشور و مصرف کردن که حرف ایشان درست است، کار ساده‌ای بود؟ کار ساده‌ای نبود، چون ما SWIFT نداشتیم، ولی برای طرح‌های کشور مصرف شد. اینکه چگونه مصرف شد، باید از سازمان برنامه‌ریزی و مدیریت کشور پرسید، چون کشور در هر سال درآمدی دارد و هزینه‌ای و کاملاً اعداد و ارقام‌اش روشن است. به نظر من باید قضاوت را به فروش نفت در سال‌های 1390 و 1391 و مصرف پول‌اش بسپاریم که خود آقای رئیس‌جمهور هم فرمودند.
 
* آماری که بعضاً از دوستان در صنعت نفت دارم این است که تا قبل از چهار ماه پیش فروش نفت با سال‌های قبل فرق زیادی نداشت. البته آقایان الان می‌گویند صادرات‌مان افزایش پیدا کرده است، ولی اطلاعاتم دقیق نیست.
 
*اینکه واقعاً در بحث کاهش قیمت فروش نفت کسی بتواند دلایل قطعی اعلام کند، شاید خیلی دقیق و منطقی نباشد، ولی در دوره گذشته شرایط جهانی و منطقه‌ای به‌گونه‌ای بود که قیمت نفت زیر 100 دلار نداشتیم. در اواخر دولت دهم ایران رئیس اوپک بود. ما در آنجا حتی مصوبه‌ای را گذراندیم که اگر نفت به زیر 100 دلار برسد، اوپک بلافاصله جلسه اضطراری تشکیل بدهد. آن موقع 100 و چند دلار بود. معمولاً در هر جلسه اوپک موضوع اصلی‌مان قیمت نفت بود و تأکید ایران بر اینکه قیمت نفت حداقل به 100 دلار برسد و واقعاً هر بشکه نفت 100 دلار برای نفت یک قیمت منطقی است. دلایل متعددی می‌تواند باشد که یکی از آنها فعالیت دیپلماسی انرژی کشورهای تولیدکننده نفت است که بسیار مهم و اثرگذار است.

*حتی در مقطعی که قیمت نفت داشت یک مقدار کاهش پیدا می‌کرد و هنوز به 100 دلار هم نرسیده بود، با خود عربستانی‌ها، ونزوئلایی‌ها، الجزایر و کشورهای عمده تولیدکننده نفت برای جلوگیری از کاهش قیمت نفت نشست هایی برگزار کردیم و رفت و آمدهای متعددی داشتیم و در آن دوران نفت به زیر 100 دلار نرسید.
 

*واقعیت این است که در سال‌های قبل از تحریم نفت نمی‌فروختیم، بلکه نفت را از ما می‌خریدند. همین الان یکی از بندهای مهم اقتصاد مقاومتی این است که فروش نفت توسط بخش خصوصی صورت بگیرد. یکی از بندهای صریح اقتصاد مقاومتی است. اگر قبل از دوران تحریم ساز و کارهای مختلف فروش نفت به روش‌های مختلف آن هم از کانال بخش خصوصی را آماده کرده بودیم، سازمان‌مان شکل گرفته بود و تجربیاتی در بخش‌های خصوصی و... وجود داشت، در دوران تحریم وضع بهتری داشتیم.

*همین امروز هم اگر اقتصاد مقاومتی را قبول داریم، چنانچه بدان عمل کنیم، یکی از بندهای‌اش فروش نفت توسط بخش خصوصی است، در حالی که الان بعضی از دوستان به عنوان یک عملکرد خوب می‌گویند ما نفت را فقط از طریق وزارت نفت می‌فروشیم، یعنی خلاف اقتصاد مقاومتی عمل می‌کنند. اقتصاد مقاومتی غیر از این است. ما در دوران تحریم به هر حال با مشکلاتی مواجه بودیم، اما فروش نفت را در شرایط خاص خودش انجام دادیم. آنجا شرایط خاص خودش را داشت. حرف‌های زیادی دارم در این دو سالی که به قول غربی‌ها سال‌های تحریم‌های فلج‌کننده بود که در جای خودش خواهم گفت . شاید گفتن بعضی‌های‌شان به صلاح کشور نباشد، ولی روش‌های مختلفی به کار گرفته شدند. حالا بعضی از دوستان می‌گویند نفت توسط نهادها به فروش رفته و پول آن برنگشته است.

*بنیاد تعاون ناجا با مصوبه مقامات بالاتر در دولت مجموعه زیرساخت‌هایی را برای فروش نفت در شرایط تحریم درست کرده بود. حتی نفتکش هم خریده بودند. مجوزهایی صادر شد که وزارت نفت برای فروش نفت در اختیار این نهاد بگذارد. کلاً سه کشتی نفت فروختند که بخشی از پول آن را به وزارت نفت پرداختند و بخشی را برای مشکلات مالی و پرداخت حقوق پرسنل در ازای پولی که مدعی بودند دولت باید برای حقوق به آنها بپردازد ، برداشتند و برای حقوق پرسنل‌شان استفاده کردند، بعد هم دنبال مجوزهای لازم برای لحاظ شدن سهم آن نهاد در قانون بودجه بودند. فکر نمی‌کنم کار خلاف شرع یا قانون باشد که یک نهاد آمده و سه کشتی نفت فروخته و بخشی را به وزارت نفت پرداخته است و بخشی را هم به‌جای پولی که باید به او پرداخته می‌شد و نشده است مصرف کرده است و الان هم حساب و کتاب‌اش در خزانه و قانون کشور وجود دارد. به نظر می‌رسد بیان این حرف هر چند وقت یک بار که نهادها نفت برده‌اند چندان جالب نباشد.
 
 *وقتی که دولت دهم تمام شد، دوستانی پیشنهاد دادند که مسئولیت سازمان پشتیبانی مردمی و  اقتصادی با سوریه و عراق را برعهده بگیرم . آمدم و این کار را شروع کردم و بعد از آن هم آقای جهانگیری لطف کردند و با هماهنگی با مسئولین مربوطه حکمی برای‌ام زدند که خودم هم خبر نداشتم. مسئولین قبلی ستاد توسعه اقتصادی سوریه و عراق حکم از دولت یا معاون رئیس‌جمهور نداشتند، ولی ایشان به هر حال با هماهنگی های انجام شده برایم حکم زدند و این کار را دنبال می‌کردم. دوستان در دولت نگاه دیگری داشتند که از مسئولین دولت قبل به‌طور کلی استفاده نشود و رابطه ما با دولت در این خصوص قطع شد و البته همچنان به کارهای مربوط به پشتیبانی مردمی مردم یمن، سوریه و عراق در کار خودمان ادامه می‌دهیم، ولی دیگر در دولت نیستیم.
 
*مدتی قبل، بعد از مذاکراتی در باره بحث‌های اقتصادی ملاقاتی با آقای بشار اسد ریاست محترم جمهوری سوریه داشتم، به ایشان گفتم در سال 1391 ملاقاتی با امیر قطر داشتم و در آن ملاقات قضیه سوریه جزو موضوعات جدی بود. امیر قطر گفت بشار روزانه تعداد زیادی آدم در سوریه می‌کشد و موضوعات مختلفی مطرح شد و از من پرسید چرا ایران از بشار حمایت می‌کند؟ بعد از بحث‌های متفاوتی که با هم کردیم و دو ساعت طول کشید، به من گفت به مسئولین جمهوری اسلامی بگویید با برنامه‌ریزی‌هایی که صورت گرفته است بشار بیشتر از 45 روز آینده در سوریه دوام نخواهد آورد و خط قرمز آخر حضور بشار اسد در سوریه همان 45 روز است. در این زمینه برنامه‌ریزی‌های مختلفی توسط کشورهای عربی و غربی‌ صورت گرفته است و به مسئولین جمهوری اسلامی بگویید نگاه‌شان عوض شود. این موضوع را به بشار گفتم، او گفت ریاضیات امیر قطر ضعیف است.
 
 *ماجرا این بود که چند هواپیما از ایران رفتند تا کمک‌های انسان‌دوستانه را به یمن برسانند، با اخطاری که سعودی‌ها می‌دادند وقتی اینها وارد خاک یمن می‌شدند، دو سه فروندشان برگشتند که در بندرعباس مصاحبه کردند. بالاخره گفته شد باید یک هواپیما حامل کمک‌های انسان‌دوستانه، به‌خصوص تجهیزات درمانی به صنعا برده شود. در جلسه‌ای تصمیم گرفته شد یک هواپیما برود حالا یا هواپیما می‌نشیند یا آن را می‌زنند. اصرار کردم این مأموریت را من انجام بدهم. سایرین هم قبول کردند. کادر پرواز تعیین و وسایل لازم بارگیری شد و رفتیم. برای پرواز مسیری را تعریف کردیم که از چابهار برویم. بدون هماهنگی با عمانی‌ها وارد آسمان‌شان شدیم که بلافاصله پرسیدند دارید کجا می‌روید و چرا هماهنگ نکردید و از این حرف‌ها. خلبان گفتیم با آنها صحبت کرد ، میخواستیم همان‌طور که داشتیم با آنها صحبت می‌کردیم از مرزشان عبور ‌کنیم. وقتی وارد آسمان یمن شدیم بلافاصله عربستانی‌ها از مرکز زمینی به ما اخطار دادند که برگردید و اجازه ندارید. خلبان چون مأموریت داشت گفت برای رفتن به صنعا نیاز به اجازه از عربستان نداریم. من هم گفتم محکم بگو که چرا باید برای رفتن از شما مجوز بگیریم؟ ما می‌خواهیم به صنعا برویم. خلاصه شروع کردند به اخطار دادن که فضا جنگی است و شما نباید بروید و برخورد می‌کنیم. پرواز از مرز عمان تا صنعا بیش از یک ساعت طول می‌کشد. خودم در کابین خلبان جای مهندس پرواز نشسته بودم. نگاه کردیم و دیدیم بلافاصله اطراف‌مان هواپیماهای جنگی قرار گرفتند. جلو می‌آمدند، دور می‌زدند و دیوار صوتی می‌شکستند. شروع به مذاکره با خلبان کردند که مثل اینکه عقل‌تان کار نمی‌کند، به شما اخطار داده شده است. بحث‌های زیادی شد. خلبان به او گفت ما سوخت نداریم و می‌خواهیم صنعا بنشینیم. فرودگاهی در عربستان را به ما معرفی کردند که فاصله‌اش از صنعا کمتر بود و گفتند حالا که سوخت ندارید بیایید اینجا بنشینید، ما به شما سوخت می‌دهیم. شما را بازرسی هم می‌کنیم و بعد بروید.

این‌قدر خلبان نزدیک آمده بود که وقتی طرف انگشت بلند می‌کرد ما می‌دیدیم. این درخواست را هم قبول نکردیم. خلبان سعودی هم شروع کرد به اخطار دادن شدید و شمارش معکوس، 10، 9، 8 و.... بعضی از دوستان گفتند این حتماً می‌زند. موشکش را هم باز کرده بود. خلبان ما واقعاً ویژه و شجاع بود. به او گفتم مأموریت ما رفتن به صنعاست. شما کار خودت را انجام بده، ما هم کار خودمان را می‌کنیم. ده‌ها بار شمارش معکوس کرد، ولی ما اهمیتی نمی‌دادیم. 40 مایل مانده به باند فرودگاه صنعا دو فروند از آن هواپیماها رفتند و باند را زدند که ما نتوانیم بنشینیم. برج فرودگاه صنعا به ما اعلام کرد باند را زده‌اند و کاملاً منفجر شده است. گفتیم ما نزدیک شما می‌آییم شما بررسی کنید ببینید چقدر از باند خالی است؟ دوستان یمنی هم در برج بودند و از روز قبل با آنها هماهنگ شده بود.

چند دقیقه بعد به ما گفتند هزار متر از باند سالم است. خلبان گفت من در هزار متر می‌توانم بنشینم. چرخ‌ها را باز کرد و چشم‌های‌ام را بستم. در لحظه‌ای که روی زمین می‌نشستیم دو هواپیمای کنار ما ـ که F16 و خیلی پیشرفته بودند ـ رفتند و بمب آتشی روی باند ریختند و آتش باند را فرا گرفت. جرئت نکردند هواپیمای ایران را بزنند، ولی برنامه‌ریزی کرده بودند ما در این آتش بیفتیم و بعد هم اعلام کنند که خودشان در این آتش افتادند و ما کاری نکردیم. خلبان ما برادر دو شهید و خلبان جنگی بود. به‌قدری ماهرانه هواپیمای ایرباس را هدایت کرد که واقعاً حیرت کردم. از آن مهلکه آتش گذشتیم و دور صنعا می‌گشتیم که جایی را گیر بیاوریم و بنشینیم. صنعا بیشتر تپه ماهوری است و جای مناسبی را برای نشستن پیدا نکردیم. جالب اینجا بود که هواپیماهای جنگی اطراف‌‌مان بودند و ما هم روی صنعا می‌چرخیدیم و مردم یمن هم از پایین داشتند نگاه می‌کردند. قرار شد در تاکسی‌وی (Taxiway) بنشینیم. خلبان گفت در تاکسی‌وی (Taxiway) هم می‌نشینم و تمام تلاش‌اش این بود که بنشیند و مأموریت‌اش را به نحو احسن انجام بدهد. هواپیماهای جنگی مکالمه ما را با برج کنترل شنود می‌کردند، رفتند و تاکسی‌وی (Taxiway) را هم زدند. هواپیمایی که سوخته بود در همین تاکسی‌وی بود. بالاخره نشد که برویم و در فرودگاه صنعا بنشینیم، چون باند را زدند و جای مناسبی برای نشستن گیر نیاوردیم.

منبع عصر نفت




ثبت نظر

نام*
ایمیل(اختیاری)
نظر*
 

راههای ارتباطی

پست الکترونيکي :

anjomannisoc@gmail.com

info@anjoman-nisoc.ir

سامانه پیام کوتاه :
50005708614403

پیشخوان

پايگاه اطلاع رساني دفتر مقام معظم رهبري پايگاه اطلاع رساني رياست جمهوري پايگاه اطلاع رساني معاول اول رييس جمهور منشوردولت تدبير و اميد 

آمار بازدید

بازدید کل: 852944
ورود هرچه بیشتر بخش خصوصی به صنعت نفت با قراردادهای جدید

ورود هرچه بیشتر بخش خصوصی به صنعت نفت با قراردادهای جدید

زنگنه خطاب به حسینی : اشکالات قراردادهای جدید را برطرف کنید

زنگنه خطاب به حسینی : اشکالات قراردادهای جدید را برطرف کنید

ایرادی به قراردادهای نفتی وارد نیست

ایرادی به قراردادهای نفتی وارد نیست